أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
241
قانون ( فارسى )
ورم گرم كبد ، حالتهايى ويژهاى دارد كه به قرار زيرند : 1 - يا خودبخود مىگدازد ، تحليل مىرود و روىآورها دست برمىدارند و در صحنه نمىمانند . 2 - يا گرد آيد و نشانيهاى دمل درونى از آن پيداست ، كه نشانيهاى دمل درونى را بعدا شرح مىدهيم . 3 - يا سفت و سخت مىشود كه آنگاه نشانيهاى ورم سفت و سخت را دارد و نشانيهاى گرمى ورم نمىماند . اكثرا ورم گرم كبد - كه به ورم سخت و سفت مىانجامد - سببش يكى از اين سه چيز است : الف - بيمار به افراط سردىبخش را به بدن راه داده است . ب - بيمار يبوست بيش از اندازه و به افراط دارد . ج - درحالىكه ورم گرم در كبد داشته است چيزهايى را خورده يا به كار برده كه غليظ و غلظت بخشند . فرق ميان حالت بيمار در مبتلا بودن به ورم گرم كبد و مبتلا بودن به ذات الجنب اين است كه : 1 - در حال وجود ورم گرم در كبد بعد از سرفه كردن ، خون تف كردن نيست . 2 - احساس درد در طرف راست است و طرف راست سنگين است . 3 - رنگ زبان دگرگون مىشود و رنگ پوست با تغيير رنگ زبان تغيير مىكند . 4 - نبض در حالت مبتلا بودن به ورم گرم در كبد زياد ارّهاى نمىشود . 5 - اگر ورم گرم در قسمت كوژى كبد باشد با دست زدن مىتوان آن را احساس كرد . 6 - نفس عميق كشيدن و هوا بركشيدن با زحمت زياد صورت مىپذيرد . اين در حالى است كه ورم در گودى كبد باشد . زيرا حجم ورم بر حجاب فشار مىآورد و حجاب را كش مىدهد . امكان دارد در چنين حالتى سرفه برانگيخته شود و بحران بيمارى شروع كند . علامت بحران ورم گرم كه در قسمت كوژ كبد باشد ، و همچنين علامت بحران ورم گرم كه در ماهيچهء همراه مراق - در جايى كه بر كبد قرار گرفته است - باشد ، خوندماغ است و بويژه خون از سوراخ راست بينى آيد . يا بحران ورم گرم كبد در هر دو حالت با عرق كردن و يا با بول شروع مىشود . يا با هر دو ، كه اگر بحران با عرق و بول باشد نشانى خوبى بيمارى است . بحران ورم گرم كه در قسمت گودى كبد باشد ، با عرق كردن يا اسهال شدن و بيرون دادن خلط مرارى و يا قى كردن شروع مىشود . فصل چهارم ورم صفرائى كبد ( ماشرا ) در ورم صفرائى كبد روىآورهاى زير پديدارند : 1 - احساس سنگينى در ورم صفرائى كبد كمتر از ورم گرم است . 2 - التهاب ، درد گزشى ، سياهرنگى زبان ، رنگآميزى بول كه رنگ بشدت دگرگون شود - در ورم